Rick uit Utrecht werkte als arts in een vluchtelingenkamp

De sporen die twee weken vrijwilligerswerk in de vluchtelingenkampen op Lesbos nalaten, graven zich diep in mij. Het gevoel van onrechtvaardigheid over de behandeling van medemensen. De schaamte voor Europa. Het ongeloof dat wij deze onmenselijke manier van ‘opvang’ durven te verkopen. Mijn beeld van de wereld en de mensheid heeft op Lesbos een permanente deuk opgelopen; mijn hart een sprankje hoop.
Moria, het kamp waar ik gewerkt heb op Lesbos, roept bij mij veel gedachten op aan beelden van concentratiekampen. Dit kamp is opgezet als een ‘transit-kamp’ voor maximaal 2250 vluchtelingen gedurende max. 48 uur. Nu huist Moria permanent 3300 mensen en dit aantal groeit. Er is nauwelijks genoeg eten, het water valt geregeld droog en mensen slapen met 12 tot 16 personen in een noodcontainer, als ze die ‘luxe’ al hebben. Velen wachten hier al meer dan een jaar op een asielprocedure. Het Griekse ambtenarenapparaat kraakt aan alle kanten en Europa roept vrolijk: “de EU-Turkijedeal is een succes”. Pff. Hebben ze ooit hier rondgekeken? Het is eigenlijk verwonderlijk dat de vluchtelingen hier zo vreedzaam kunnen samenleven.
Het werk dat ik hier doe is slechts een een kleine druppel op een grote gloeiende plaat. Ons luisterend oor het weinige positieve dat ze hier van Europa ontvangen. Hun angst en paniek heeft zich diep geworteld, en bezorgt ze doodsangsten bij elke ‘kleine’ lichamelijke klacht die ontstaat. In ‘mijn’ spreekkamer is het een parade van diversiteit en emotie. Achter bijna elke hoofd- of buikpijn schuilt een complex verhaal. Mensen zitten vaak lichamelijk en geestelijk verwoest voor je en de moedeloosheid druipt van ze af. De effecten van afschuwelijke vormen van (seksueel) misbruik in Congo, stammenvervolging in Nigeria, het afgrijselijke oorlogsgeweld in het Midden-Oosten en de verschrikkingen die ze op de vlucht hebben doorgemaakt. Het plaatst een klem om mijn hart en maakt me misselijk.
Het is met pijn in mijn hart dat ik deze mensen achterlaat, wetende dat ík kan ontsnappen aan dit gevoel, maar zij zich misschien nooit meer ergens veilig en thuis voelen. Hopelijk volgt er na mij nog een lange stoet mensen die wel om deze mensen geven, een hart onder de riem steken, en helpen. Aan de collega’s vrijwilligers bij Stichting Bootvluchteling zal het niet liggen, wat een fijne mensen met een hart van goud! 💛💛💛 We konden op elkaar bouwen en hebben samengewerkt aan een betere wereld. Het was ook fijn om samen op adem te komen aan het strand, te genieten van de indrukwekkende vulkanische natuur en uiteraard het heerlijke Griekse ijs.
Wil jij je ook inzetten voor mensen die van huis en haard verstoken zijn en hulp kunnen gebruiken, en heb je een beetje tijd over (2 weken is al genoeg)? Stichting Bootvluchteling staat te springen om vrijwilligers. Naast medische zorg in de kampen Moria en Kara Tepe, verzorgt de stichting ook activiteiten voor vluchtelingen, zoals zwemmen, Engelse les, kinderactiviteiten en ‘social shifts’. Opties te over, en altijd werk met fijne mensen.

Wat als ik daar zat?

Probeer je eens voor te stellen: Je bent gevlucht uit je eigen land vanwege oorlog, vervolging, mishandeling, bedreiging vanwege je religieuze of politieke keuze. Na een lange en gevaarlijke reis kom je eindelijk met je familie of vrienden aan in Turkije. Dan wacht nog die gevaarlijke tocht over zee in een gammele boot. Je wordt door de smokkelaar gedwongen je spullen over boord te gooien zodat er meer mensen in de boot kunnen. Alles ben je kwijt: je papieren, foto’s, belangrijke medicijnen. Als je geluk hebt, haalt de boot de overkant. Soms pas na een aantal uren stilliggen op open zee, waarbij de angst, paniek en wanhoop langzaam toe namen. Je hebt doodsangsten uit gestaan. Als je dan eindelijk de Griekse kust bereikt, ben je dolblij: je bent veilig in Europa!! Nu zal je leven anders worden. Nu kun je beginnen aan het opbouwen van een nieuw en veilig leven. Maar al snel merk je dat deze droom als een zeepbel uiteenspat…

Je wordt naar een vluchtelingenkamp gebracht waar het overvol is. De eerste indruk schrikt je al af: prikkeldraad, politie en heel veel mensen. Met maar liefst 3000 andere mannen, vrouwen en kinderen moet je in het kamp verblijven. Niet voor een paar dagen, maar voor lange tijd. Het kan zijn dat je meer dan 18 maanden zit te wachten, zonder dat je weet wat er gaat gebeuren. Word je teruggestuurd naar Turkije? Mag je in Europa blijven? Je krijgt maar geen informatie. De wanhoop wordt iedere dag groter en groter. Je voelt je onveilig, je kunt niet meer slapen, je gedachten staan geen seconde meer stil. Je hebt last van herbelevingen en nachtmerries. Het gaat zo ver dat je durft uit te spreken dat je liever in je eigen land was omgekomen dan dat je deze reis had gemaakt met dit kamp als bestemming.

Dit is niet een verhaal van 1 vluchteling uit het kamp. Nee, dit is het verhaal van al die 3000 mensen in het kamp op Lesbos. De wanhoop eist zijn tol. Dat uit zich in dagelijks verschillende vormen van (zeer ernstige) zelfbeschadiging, heftige paniekaanvallen en eindeloze slaapproblemen bij de medische cabine. Ondanks dat we gedurende 11 dagen – met een fantastisch team- een druppel op de gloeiende plaat mochten zijn in het kamp (oa door het geven van Engelse lessen, het verlenen van medische hulp en het organiseren van kinderactiviteiten) is dat lang niet genoeg.

Europa word wakker! Dit is onmenselijk! Niemand laat ‘zomaar’ alles achter. Niemand stapt ‘zomaar’ in een gammele boot op zee met kans op verdrinken. Niemand wil in zo’n kamp verblijven.

Wat als jij daar zat? Wat als ik daar zat? Het is niet voor te stellen. Je kunt het proberen, maar het zal niet in de buurt van de werkelijkheid komen.

Wij zijn op dit moment weer onderweg naar huis. We zijn vrij om ons over de hele wereld te verplaatsen. Niemand die ons zal weigeren of in een kamp zal plaatsen. Waarom dit verschil? Puur en alleen vanwege het feit dat wij werden geboren in Nederland en niet in Syrië, Irak, Afghanistan of Congo. Het voelt niet eerlijk en het is niet eerlijk!

Tekst: Reina Timmer

Erwin uit Amsterdam werkte drie weken in een vluchtelingenkamp

Erwin Romijn werkt als verpleegkundige in het VUmc op de afdeling traumatologie/plastische chirurgie. Via een goede vriend raakte hij bekend met Stichting Bootvluchteling en hij meldde zich er aan als vrijwilliger. “Reizen, avontuur en politiek hebben mij altijd geboeid en de kans om drie weken medische zorg in een vluchtelingenkamp te verzorgen kon ik niet laten liggen.”

Vrijwilligershuis
De vrijwilligers van Stichting Bootvluchteling verblijven in een groot huis in de hoofdstad Mytilini en komen voornamelijk uit Nederland. “Al komen ze letterlijk ook van de andere kant van de wereld zoals Nieuw-Zeeland en Nome, een dorpje met 3500 inwoners in Alaska.”, vertelt Erwin. Er heerst een gemoedelijke sfeer in het huis. “De meeste vrijwilligers blijven een aantal weken maar sommige een half jaar. Er wordt elke dag gekookt, geregeld gaan vrijwilligers met elkaar lunchen en worden er samen dagtrips ondernomen. Ook zijn er meetings waar belangrijke zaken over het werk worden besproken.”

De medische zorg
Erwin draaide voornamelijk diensten gedraaid in kamp Moria, een oude gevangenis. Hij hoorde daar verhalen die veel indruk op hem maakten, bijvoorbeeld over de gevaarlijke en traumatische overtocht. “Vluchtelingen betalen tussen de 300 en 1500 euro voor een overtocht vanuit Turkije, maar als het stormt en er een hoger risico is op omslaan van de boot krijg je korting. Veel vluchtelingen hebben nog nooit een zee gezien, laat staan dat ze kunnen zwemmen. De zwemvesten zijn van wisselende kwaliteit.  Er worden zwembad bandjes, die je voor vijf euro bij Bart Smit koopt, gebruikt voor kinderen.” Een ander verhaal dat Erwin is bijgebleven speelde zich af tijdens zijn eerste nachtdienst. “De politie maakte me haastig wakker en bracht een gevangene naar onze medische cabine. Een jonge Syriër had zich twintig keer in zijn arm gesneden om zijn mentale pijn te verzachten. Gelukkig waren er geen belangrijke aders geraakt en een ziekenhuisopname leek ons niet nodig.  Toch werden we door de politie overruled en werd de patiënt naar het ziekenhuis gebracht.” Automutilatie komt vaak voor in Moria en is een uiting van extreme stress. “Tijdens mijn verblijf heb ik vijf keer een casus van automutilatie meegemaakt. Vluchtelingen verkeren lang in onzekerheid over hun asielprocedure en worden daardoor langdurig blootgesteld aan extreme stress. Dit vergroot de kans op het post traumatisch stress syndroom.”

Het werk van Stichting Bootvluchteling is van groot belang
De medische zorg die wordt geleverd is van groot belang in het kamp en de cabine van de stichting biedt een veilige plek waar mensen hun problemen kwijt kunnen. “Ik heb wonden verzorgd, antibiotica gegeven, vitale controle gedaan en ik heb zelfs onder supervisie van een arts hechtingen gezet. Voor mezelf heb ik deze weken als interessant ervaren. Ik functioneerde als maatschappelijk werker die als verpleegkundige veel medisch kon betekenen. Met de andere vrijwilligers en medewerkers heb ik de mensen een plek gegeven om hun verhaal te vertellen.”

Wensen
Het afschrik beleid van Europa is geslaagd denkt Erwin: “Er komen minder boten aan en ik hoor van vluchtelingen dat ze aan hun familie vertellen om hier niet naartoe te gaan.” Hij vindt dit echter geen goede zaak: “We zijn als Europa niet humanitair bezig door mensen maandenlang in een vuilnisbelt op te sluiten. Ik begrijp dat we niet elke vluchteling kunnen opnemen maar het proces kan en moet makkelijker gaan zodat mensen sneller duidelijkheid hebben.” Door de inzet van NGO’s worden Europeanen ook gezien als mensen die zich het meest bekommeren voor vreemden. “Dat heb ik meerdere malen gehoord van vluchtelingen.” Vanuit deze ervaring als vrijwilliger bij Stichting Bootvluchteling heeft Erwin een dringende wens: “Ik hoop met dit verhaal mensen te motiveren om als vrijwilliger naar Lesbos te komen. Alleen kun je de wereld niet veranderen, maar je kunt wel een paar mensen zicht geven op een betere toekomst. If you want to make the world a better place, take a look at yourself and make that change!”

Net als Erwin vrijwilliger worden?
Lees dan verder op onze website: https://bootvluchteling.nl/aanmelden-vrijwilligers/