Als je ertoe doet voel je je beter, ook als je vastzit in Moria

Probeer jij je wel eens te verplaatsen in vluchtelingen die in Moria wonen? Je voor te stellen hoe het zou zijn om in dit kamp te leven met je gezin? Op 21 m² met een ander gezin dat je niet kent, uren in de rij staan voor eten, bang om ‘s nachts naar de wc te gaan en dat je kinderen doodvriezen, niet wetende hoe lang dit alles nog duurt en hoe jullie toekomst eruit ziet. Ondertussen probeer je alles wat je de afgelopen jaren meemaakte te verwerken. Je hebt ‘s nachts flashbacks van geweerschoten in je thuisland, van je man die stokslagen krijgt in Turkije. En omdat je continu bang bent dat jullie terug moeten naar deze gevaarlijke plekken krijg je paniekaanvallen. Je hebt geen identiteit meer, want wie ben je zonder thuis, zonder werk, zonder doel? Je hebt geen vrijheid meer, want je mag Lesbos niet af. Je hebt geen hoop meer, want je dacht dat het in Griekenland eindelijk beter zou worden.

Zakte de moed je al in de schoenen toen je je voorstelde om langere tijd op 21 m² te wonen met een vreemd gezin? En vraag je je af hoe vluchtelingen het hoofd boven water houden in deze moeilijke situatie? Onderzoek laat zien dat er één ding is wat ons zelfs onder gruwelijke omstandigheden kan opbeuren: zingeving.

Het is moeilijk voor vluchtelingen om zingeving te vinden in Moria. In deze blog vertel ik waarom en hoe Stichting Bootvluchteling hierbij helpt.

Zingeving zorgt voor houvast

Zingeving draait om deel uitmaken van iets groter dan jijzelf: nuttig zijn, ertoe doen, wat betekenen. Het is een universele menselijke behoefte. Dat wil zeggen dat we het allemaal nodig hebben om ons goed te voelen. Het helpt ons om wat we doen en meemaken te verklaren en geeft zo houvast. Daardoor kan het ook een enorme krachtbron zijn in onzekere tijden.

Vaak ervaren we zingeving als we een doel nastreven of ons verbonden voelen met anderen, maar de precieze invulling verschilt per persoon. De een voelt zich nuttig door voor familie te zorgen, de ander door in een vluchtelingenkamp te werken en weer een ander door afval in de buurt op te ruimen. Het verschilt ook per situatie. Hier in Moria voelt het voor mij bijvoorbeeld waardevoller om een praatje te maken met mensen op straat dan thuis in Nederland.

Jij en ik leiden levens vol met zaken waar we betekenis uit kunnen halen: werk, geloof, sociale contacten, hobby’s. Voor vluchtelingen in Moria is dat moeilijker. Ze maakten nare dingen mee die hun hoop op de proef stellen, hebben geen werk en niks om naartoe te leven. Als ze alleen naar Lesbos kwamen is er ook niemand om voor te zorgen, niemand om voor te leven. Ze kunnen niet veel anders doen dan wachten. Dagen, maanden, jaren op een lot waarover anderen beslissen. Dat kan zorgen voor leegte, wanhoop, een deuk in hun zelfvertrouwen en zelfs voor depressies en zelfmoordpogingen.

Door vluchtelingen ruimte te geven om zich nuttig te voelen – ook al is het maar even – kun je dit tegengaan én de nodige houvast bieden om Moria te overleven. Stichting Bootvluchteling doet dit dan ook waar ze kan.

Zo laten we vluchtelingen merken dat ze ertoe doen

We laten vluchtelingen op verschillende manieren merken dat ze ertoe doen. Toen het Community Centre ingericht moest worden, vroegen we bijvoorbeeld hulp van vluchtelingen die in hun thuisland als timmerman of schilder werkten. Zij maakten de kasten en schoolbankjes. Voor onze emotional wellbeing workshop en onze medische shifts vragen we vluchtelingen die zowel Engels als de taal van de doelgroep spreken, om te vertalen. En ook de Engelse en basisschool lessen in ons Community Centre worden gegeven door vluchtelingen die in hun thuisland als leraar werkten. Wij maken een leerplan, overleggen eens per week met de leraren hoe het gaat en of we iets aan moeten passen en springen bij waar nodig.

Vorige week praatte ik met Jabber: een van onze leraren. Hij ontvluchtte de oorlog in Syrië en kwam vier maanden geleden aan op Lesbos samen met zijn dochter, haar man, hun vier kinderen en de zus van zijn schoonzoon. Maar hij heeft meer kinderen: twaalf maar liefst! Een aantal van hen is nog op de vlucht in het Midden-Oosten. Hij hoopt dat ze snel samen kunnen zijn. Jabber geeft al zijn hele werkende leven Engelse les op middelbare scholen, in Syrië, maar ook in Jemen en in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij vertelde me wat het voor hem betekent om Engelse les te geven aan andere vluchtelingen in Moria.

‘Natuurlijk wil ik hier lesgeven. Sister, als mensen hulp nodig hebben, moet je het aan ze geven. Lesgeven maakt me ook gelukkig. Ik vind het ook fijn om te lezen, maar het is goed om verbonden te zijn met mensen en om gevoelens te delen.’

Naast vluchtelingen ruimte geven om hun talenten te benutten, laten we ook op andere manieren merken dat ze ertoe doen. De dagelijkse social shifts zijn hier een voorbeeld van. Dan vragen we mensen in Moria hoe het gaat, laten we weten dat we er zijn en dat hun gezondheid en gevoelens belangrijk zijn voor ons. Ook doen we veel in groepsverband, zoals de emotional wellbeing workshop en stress relief classes. Door moeilijke ervaringen met elkaar te delen tijdens deze lessen voelen deelnemers zich verbonden en zo onderdeel van iets groters.

‘Alle deelnemers komen uit verschillende landen. We delen onze gevoelens en ideeën. Het voelt als een familie.’

– Deelnemer emotional wellbeing workshop  

Help jij mee?

Om het leven in Moria draaglijker te maken, geven we vluchtelingen zoveel mogelijk ruimte om betekenis te vinden. Bijvoorbeeld door mensen als Jabber te helpen om op zijn beurt anderen te helpen. Zo geven we het stokje door en zien we mensen opbloeien. Wil jij hieraan bijdragen? Dat kan door te doneren: zelfs een euro helpt! Of door je aan te melden als vrijwilliger.

Tekst: Suzie Geurtsen
Foto’s: Kathelijne Reijse- Saillet