Wat als ik daar zat?

Probeer je eens voor te stellen: Je bent gevlucht uit je eigen land vanwege oorlog, vervolging, mishandeling, bedreiging vanwege je religieuze of politieke keuze. Na een lange en gevaarlijke reis kom je eindelijk met je familie of vrienden aan in Turkije. Dan wacht nog die gevaarlijke tocht over zee in een gammele boot. Je wordt door de smokkelaar gedwongen je spullen over boord te gooien zodat er meer mensen in de boot kunnen. Alles ben je kwijt: je papieren, foto’s, belangrijke medicijnen. Als je geluk hebt, haalt de boot de overkant. Soms pas na een aantal uren stilliggen op open zee, waarbij de angst, paniek en wanhoop langzaam toe namen. Je hebt doodsangsten uit gestaan. Als je dan eindelijk de Griekse kust bereikt, ben je dolblij: je bent veilig in Europa!! Nu zal je leven anders worden. Nu kun je beginnen aan het opbouwen van een nieuw en veilig leven. Maar al snel merk je dat deze droom als een zeepbel uiteenspat…

Je wordt naar een vluchtelingenkamp gebracht waar het overvol is. De eerste indruk schrikt je al af: prikkeldraad, politie en heel veel mensen. Met maar liefst 3000 andere mannen, vrouwen en kinderen moet je in het kamp verblijven. Niet voor een paar dagen, maar voor lange tijd. Het kan zijn dat je meer dan 18 maanden zit te wachten, zonder dat je weet wat er gaat gebeuren. Word je teruggestuurd naar Turkije? Mag je in Europa blijven? Je krijgt maar geen informatie. De wanhoop wordt iedere dag groter en groter. Je voelt je onveilig, je kunt niet meer slapen, je gedachten staan geen seconde meer stil. Je hebt last van herbelevingen en nachtmerries. Het gaat zo ver dat je durft uit te spreken dat je liever in je eigen land was omgekomen dan dat je deze reis had gemaakt met dit kamp als bestemming.

Dit is niet een verhaal van 1 vluchteling uit het kamp. Nee, dit is het verhaal van al die 3000 mensen in het kamp op Lesbos. De wanhoop eist zijn tol. Dat uit zich in dagelijks verschillende vormen van (zeer ernstige) zelfbeschadiging, heftige paniekaanvallen en eindeloze slaapproblemen bij de medische cabine. Ondanks dat we gedurende 11 dagen – met een fantastisch team- een druppel op de gloeiende plaat mochten zijn in het kamp (oa door het geven van Engelse lessen, het verlenen van medische hulp en het organiseren van kinderactiviteiten) is dat lang niet genoeg.

Europa word wakker! Dit is onmenselijk! Niemand laat ‘zomaar’ alles achter. Niemand stapt ‘zomaar’ in een gammele boot op zee met kans op verdrinken. Niemand wil in zo’n kamp verblijven.

Wat als jij daar zat? Wat als ik daar zat? Het is niet voor te stellen. Je kunt het proberen, maar het zal niet in de buurt van de werkelijkheid komen.

Wij zijn op dit moment weer onderweg naar huis. We zijn vrij om ons over de hele wereld te verplaatsen. Niemand die ons zal weigeren of in een kamp zal plaatsen. Waarom dit verschil? Puur en alleen vanwege het feit dat wij werden geboren in Nederland en niet in Syrië, Irak, Afghanistan of Congo. Het voelt niet eerlijk en het is niet eerlijk!

Tekst: Reina Timmer