Jij voegt als vrijwilliger echt iets toe

‘Als leraar op de ‘Moria School of Hope’ werken kan erg uitdagend zijn, maar het is vooral belonend. In het begin vond ik het moeilijk om de balans te vinden tussen het stellen van grenzen en empathie tonen. Je weet wat veel van deze kinderen doorstonden en begrijpt hun gedrag, maar je moet soms ook streng zijn om ze de structuur te bieden die ze zo hard nodig hebben. Wat ik bijzonder vind om te zien, is dat de kinderen ondanks alles wat ze meemaakten en ondanks hun huidige situatie in Moria, toch naar school komen om te leren en spelen. Ze lopen door de modder, langs de tenten en het prikkeldraad om naar ons community centre te komen. Alsof alles normaal is. Ik weet nog dat ik een vader zag die zijn dochter naar school bracht op haar eerste dag. Hij droeg haar rugzak en naamkaartje en gaf ze aan haar bij de deur. Hij drukte een kus op haar wang voor hij haar naar binnen liet gaan. Dit herinnert mij eraan dat deze mensen boven alles gewoon ouders zijn die op hun kinderen letten en ze een zo goed mogelijk leven proberen te geven. Ik denk ook dat het verbluffend is dat mensen die in Moria leven vrijwillig les willen geven op onze school. Er is zoveel gaande in hun eigen leven en omgaan met de kinderen kan echt pittig zijn. Toch doen ze het. Ik bewonder hun kracht en vriendelijkheid.’

Dit antwoordde lerares Richeal uit Dublin toen ik haar vroeg hoe ze het vond om in Moria te werken voor Stichting Bootvluchteling. Het was moeilijk om haar gevoel kort samen te vatten, zei ze. Ik stelde haar gerust: ik zou de kern wel uit haar antwoord halen. Maar ik was zo geraakt door elke zin dat kiezen ook voor mij onmogelijk was.

Richeal symboliseert wat me direct opviel aan het werk van Stichting Bootvluchteling toen ik op Lesbos aankwam als mediavrijwilliger. De stichting zet getalenteerde vrijwilligers in en biedt ze de randvoorwaarden en vrijheid om een unieke bijdrage te leveren aan de missies. Tijdens hun verblijf voegen ze allemaal een stukje eigen ervaring en expertise toe. Met volle overgave. Dat leidt tot goed doordachte programma’s en hoogwaardige hulpverlening. Ik zag Richeal in actie op school en we praatten over haar bijdrage aan het leerplan.

‘Hello, how are you today?’

Een paar dagen na mijn aankomst ging ik op woensdagochtend mee naar het community centre van Stichting Bootvluchteling in Moria. Dit is een iso box (een soort container) met drie kleine ruimtes. Vanuit dit centrum runt de stichting haar psychosociale missie. De basisschool – The Moria School of Hope – is onderdeel van die missie. Vluchtelingen die in hun thuisland als leraar werkten, geven er elke doordeweekse ochtend les aan kinderen van 6 t/m 10 jaar. Ze krijgen ondersteuning van vrijwilligers van de stichting, zoals Richeal.

Richeal is nu ruim 2 maanden op Lesbos en de zogeheten ‘focusperson’ voor de basisschool. Dat wil zeggen dat ze verantwoordelijk is voor dit deel van de missie. Over een week vertrekt ze. Niet naar huis: ze wil nog meer vrijwilligerswerk doen. Het liefste met vluchtelingen die al wat verder zijn in de asielprocedure. Zo krijgt ze een completer beeld van wat deze groep die haar zo raakt doormaakt. En bij voorkeur in Italië, omdat ze Italiaans wil leren. Daarna is haar sabbatical van een jaar voorbij en keert ze terug naar Dublin, waar ze lesgeeft aan kleuters op een basisschool. Deze kinderen spreken thuis Engels, maar het is de bedoeling dat ze Iers onder de knie krijgen. Daarom mag Richeal alleen Iers spreken tijdens haar lessen. Communiceren met kinderen in een taal die ze nog niet goed kennen is ze dus wel gewend.

Dat was duidelijk te merken die woensdagochtend. Kalm en met handen, voeten en gezichtsuitdrukkingen zorgde ze ervoor dat de kinderen in Moria netjes in de rij stonden om het community centre binnen te mogen. ‘Hello, how are you today?’ klonk het tegen elk kind, en ze schudde ze de hand. Van de meeste kinderen kreeg ze ‘Fine thank you, how are you?’ én een dikke glimlach terug.

Het was een gek gezicht. Die rij van lachende kinderen in de modder, tussen de kapotte tenten en het prikkeldraad. Als ik de omgeving wegdacht leek het een doodnormale schooldag, zoals mijn neefje die in Nederland heeft. Toen ik later met Richeal sprak bleek dat precies de bedoeling. ‘Deze school moet een fijne, gestructureerde plek zijn zoals elke andere school, waar kinderen zich veilig voelen en gewoon even kind kunnen zijn.’

Ze vertelde ook dat het wel even duurde om het trekken, duwen en schreeuwen voor de deur om te buigen. Veel kinderen in Moria gingen thuis maar kort of nog nooit naar school, leven al lange tijd zonder structuur en ervaren continu spanning en agressie in het kamp. Deze factoren kunnen een enorme invloed hebben op hun mentale gezondheid. Hun gedrag weerspiegelt dat.

Richeal: ‘Sommige kinderen hier op school hebben veel moeite met focussen, rustig werken, stilzitten, delen en in een kleine ruimte zijn met andere kinderen.’

Meer focus op structuur en sociale vaardigheden

Naast het bieden van een veilige plek werden structuur aanbrengen en sociale vaardigheden leren dan ook de belangrijkste doelen van de Moria School of Hope. Structuur geeft kinderen een geaard gevoel en is essentieel voor een gezonde ontwikkeling. Sociale vaardigheden zijn nodig om hier (en later in de maatschappij) te overleven.

‘In Dublin zijn dit ook speerpunten op de basisschool’, zegt Richeal. ‘Maar voor kinderen in Moria kan het extra moeilijk zijn om te wennen aan structuur en sociale skills te ontwikkelingen, omdat ze in het kamp verder veel vrijheid hebben.’ Daarom vergrootte ze de focus in het leerplan op deze onderwerpen.

Dat deed ze bijvoorbeeld door samen met de leraren een lijst te maken van belangrijke gedragingen voor structuur en sociale interactie op school. Denk aan je handen bij jezelf houden, recht zitten op je bankje en je hand opsteken als je het antwoord op een vraag weet. Ze hing plaatjes van deze gedragingen op in de klas en laat de kinderen er elke dag mee oefenen. De vooruitgang is verbluffend!

Oefenen met basale gedragingen als recht op je bankje zitten en je handen thuis houden klinkt misschien als iets kleins, maar het effect is zo groot. Door de kinderen structuur te bieden en duidelijke grenzen te stellen, verbeteren niet alleen hun sociale skills maar ook de sfeer op school enorm. Dat geeft die broodnodige ruimte om veilig te leren en te spelen.

Om kind te zijn.

Ook jij kan echt iets toevoegen!

Wil jij jouw ervaring en unieke skills net als Richeal inzetten om de hulpverlening van Stichting Bootvluchteling in Moria nog beter te maken? Meld je dan aan als vrijwilliger.

 

Tekst: Suzie Geurtsen
Foto’s: Kathelijne Reijse Saillet