Mensen

Ellen Spoelstra werkte als onze veldcoordinator in kamp Moria op Lesbos. Ze nam deze week afscheid. Hoe kijkt ze terug op haar tijd in Moria en wat heeft zij ervaren in het overvolle vluchtelingenkamp? 

Op mijn laatste dag op Lesbos kijk ik terug op de afgelopen maanden. Werkend in een chaotisch kamp waar geen één dag hetzelfde is. Eén ding bleef helaas hetzelfde: de niet verbeterende omstandigheden in kamp Moria en de manier waarop daar mensen worden behandeld. Van december tot en met nu heb ik de situatie van kwaad naar erger zien gaan. Er zijn veel duidelijk zichtbare problemen, zoals geen gepast onderdak voor mensen en de slechte hygiëne in het kamp. Niet zo lang geleden waren er nog meer dan 9000 mensen in Moria, terwijl de capaciteit 3100 is. Het kwam groot in het nieuws dat 2000 mensen naar het vasteland verplaatst werden. Wat niet in de nieuwsberichten naar buiten kwam, was dat diezelfde maand ongeveer hetzelfde aantal mensen op Lesvos arriveerde in bootjes.

Er zijn meer problemen gaande in Moria die een stuk moeilijker zichtbaar zijn voor de buitenwereld. Daarmee heb ik het over de mentale gezondheid van de mensen die in Moria leven. Mensen hebben veel meegemaakt in hun thuisland, maar ook gedurende hun reis naar Lesbos. Ze komen uit oorlogsgebieden, zijn gemarteld of verkracht, zijn familieleden verloren en hebben alles achter gelaten op zoek naar veiligheid. Al deze duizenden mensen leven nu samen in een overvol, onhygiënisch en onveilig Moria. Het is geen stabiele en veilige omgeving, waardoor de problemen met de mentale gezondheid van mensen alleen nog maar groter worden voor iedereen de lijdt onder  trauma’s en aan PTSS.

In de medische kliniek zien we naast wonden en infecties heel veel mensen die onder hun trauma lijden en hoognodig professionele hulp nodig hebben. Voorbeelden zijn suïcidale mensen, patiënten die worden binnengebracht met ernstige paniekaanvallen waarbij het lijkt alsof zij doodgaan en hun lichaam stopt met werken of psychiatrische patiënten die hun verleden herbeleven in de vorm van flashbacks en hallucinaties.

Het medische team werkt 7 dagen per week, 2000 consulten per maand, om een deel van de gezondheidszorg te dekken. Maar er is meer nodig.

Het psychosociale team werkt ook met deze doelgroep gedurende mental health en stresss relief classes. Het team maakt het ook mogelijk voor kinderen om naar school te gaan. Duizenden kinderen leven in Moria en maar een klein deel van hen kan een structureel educatieprogramma volgen. Andere van onze psychosociale programma’s leren mensen Engels of computervaardigheden. Tijdens de bibliotheekuren is er ruimte voor mensen om te ontspannen, een boek te lezen of onder de mensen te zijn. Deze programma’s worden gefaciliteerd door vrijwilligers van Stichting Bootvluchteling, maar gedraaid door mensen die in Moria wonen. Mensen die in hun thuisland bijvoorbeeld leraar, IT-manager of studenten waren en nu hun vaardigheden inzetten om anderen te helpen.

Ik ben vereerd dat ik zoveel inspirerende mensen heb mogen ontmoeten die in Moria leven en hun best doen om anderen te helpen, ondanks hun eigen situatie. Zij vrijwilligen in het psychosociale programma als leraar, bibliothecaris of tolk en in het medische team als tolk. Ik heb veel mogen werken met de groep medische tolken die waanzinnig werk doen door kritieke informatie te vertalen voor het medisch team en de patiënten in het Frans, Farsi, Arabisch of Somalisch.

Het was daarnaast goed om alle honderden vrijwilligers te zien die de afgelopen maanden naar het eiland zijn gekomen om met Stichting Bootvluchteling te werken. Mensen uit verschillende landen en achtergronden die allemaal minstens één ding gemeen hadden: een bijdrage leveren, helpen en niet wegkijken.

Het gaat tijd worden dat dit meer gaat gebeuren in Europa, of zelfs in de wereld. Helemaal door diegene die de macht hebben om een structureel verschil te kunnen maken. Er zijn teveel kampen zoals Moria, waar mensen behandeld worden alsof zij er niet toe doen. Ik heb het woord ‘mensen’ 20 keer gebruikt in dit bericht, omdat als we het over de inwoners van Moria hebben, we het hebben over mensen zoals jij en ik.

Tekst: Ellen Spoelstra
Foto: Kenny Karpov