De Griekse regering heeft op 5 februari 2026 een hervorming van de migratiewet aangenomen. De regering stelt dat het doel is “een meer geordend, gecontroleerd en economisch productief migratiesysteem te creëren, terwijl illegale binnenkomst en verblijf streng worden bestreden” (bron: migration.gov.gr). 

We hebben de belangrijkste wijzigingen en wat dit betekent voor ons werk en onze medewerkers en vrijwilligers op een rij gezet. 

Controle op irreguliere migratie

• De wet verhoogt straffen ter ontmoediging van het binnenkomen of verblijven in Griekenland zonder legale status. 
• Er worden extra detentiecentra voorzien, evenals bepalingen voor het vastzetten van mensen wier asielaanvraag is afgewezen. 
• Samenwerking met derde landen (Egypte, Pakistan en Bangladesh) krijgt prioriteit om terugkeer te vergemakkelijken. 

Legale migratiekanalen

De hervorming omvat een nieuw kader voor legale migratie dat gericht is op werkgelegenheid en economische kansen, met versnelde procedures voor werknemers in grote openbare projecten en de invoering van talent- en technologie-visa. 

Tijdelijke structuren

Er is een wettelijk vastgelegde, snellere route opgenomen voor het creëren van nieuwe tijdelijke accommodatie (vluchtelingenkampen) en detentiecentra. Dit is met name relevant in gebieden waar veel mensen aankomen, zoals Kreta.

Strenger kader rond mensensmokkel, gericht op hulporganisaties

• Ondersteunende activiteiten voor mensen die (nog) geen legale status hebben zijn potentieel strafbaar en worden gekwalificeerd als “het faciliteren van illegale binnenkomst of verblijf”.
• Het wetsvoorstel voorziet in hoge straffen, waaronder boetes en gevangenisstraf  voor het bovenstaande. 
• Lid zijn van een hulporganisatie is een verzwarende omstandigheid: hulpverleners die onderdeel zijn van een hulporganisatie kunnen worden veroordeeld tot maximaal 10 jaar gevangenisstraf en boetes tot 50.000 euro.
• Het ministerie heeft het recht om een hulporganisatie uit het register te schrappen (waardoor deze alle activiteiten moet staken) zodra een medewerker of vrijwilliger wordt vervolgd. Dit geldt per direct, in afwachting van een uitspraak. 

Deze wet bouwt voort op een reeks hervormingen in migratiewetgeving die de afgelopen jaren in Griekenland zijn doorgevoerd, waarbij de nadruk ligt op de detentie van mensen zonder legale status, de versnelling van terugkeerprocedures en de verscherping van straffen. De wet is zeer controversieel en oppositiepartijen en mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat onderdelen in strijd zijn met internationale wetgeving.

Naast het recht op asiel en een eerlijke procedure, met name in de context van versnelde procedures en de laagdrempelige en veelvuldige inzet van detentie, komt ook de ruimte voor hulporganisaties – civil society – steeds verder in het gedrang. 

Verregaande maatregelen die humanitair werk criminaliseren ondermijnen de rol van ngo’s. Zo komt zowel essentiële hulp waar de overheid gaten laat vallen in het gedrang, als de onafhankelijke monitoring van de overheid in omgang met en opvang van mensen op de vlucht. 

Onevenredige straffen en het risico van uitschrijving uit het verplichte ngo-register hebben een afschrikkend effect op legitieme en noodzakelijke humanitaire activiteiten.

Je kunt de gezamenlijke verklaring waarin deze bezorgdheden worden geuit, mede ondertekend door meer dan 70 Griekse organisaties, waaronder Stichting Bootvluchteling, hier lezen: Gezamenlijke verklaring van het maatschappelijk middenveld over het wetsvoorstel van het ministerie van Migratie 

Stichting Bootvluchteling is bij het Griekse ministerie van Migratie en Asiel geregistreerd als zorgverlener en actief in vluchtelingenkamp Mavrovouni op Lesbos. We hebben toestemming om in het kamp te werken en onze activiteiten vinden plaats binnen een officiële structuur. 

De mensen die gebruikmaken van onze diensten zijn via officiële procedures het kamp binnengekomen en vragen asiel aan. Personen die een afwijzingsbesluit krijgen, mogen nog 30 dagen in het kamp blijven en gebruikmaken van de diensten. Nieuwkomers doorlopen eerst een procedure bij de autoriteiten en krijgen tijdelijke documenten totdat ze volledig zijn geregistreerd. Daarom vallen die mensen, net als iedereen die in het kamp verblijft, niet onder de categorie “mensen zonder legale status”.

Tegelijkertijd definieert de wet niet duidelijk welke handelingen kunnen worden beschouwd als “het faciliteren van illegale binnenkomst of verblijf”. De Griekse autoriteiten hebben in het verleden het werk van legitieme ngo’s publiekelijk in verband gebracht met smokkel en “illegale migratie”, ondanks het gebrek aan bewijs. Opvallend is dat 24 humanitaire hulpverleners op Lesbos onlangs zijn vrijgesproken na een zeven jaar durende rechtszaak.

Vanwege het risico op strafrechtelijke vervolging van teamleden, waaronder vrijwilligers, en de mogelijkheid dat de organisatie wordt geschrapt uit het register en we onze hulpverlening volledig moeten stoppen, beperken we ons op dit moment strikt tot werken binnen het vluchtelingenkamp. We reageren niet op andere noodsituaties buiten het kamp, zoals het verlenen van eerste hulp langs de kustlijn van Lesbos.

Van vrijwilligers vragen we alleen taken uit te voeren die binnen ons geregistreerde mandaat vallen. Dit betekent dat medewerkers en vrijwilligers geen vervoer of accommodatie mogen bieden aan mensen die op de vlucht zijn, en dat zij niet mogen opereren in grensgebieden, havens, stranden, bossen of andere gevoelige locaties. 

Terwijl het wettelijke kader waarbinnen we opereren steeds strenger wordt, zullen we de ontwikkelingen nauwlettend volgen en mogelijke risico’s en risicobeperkende maatregelen beoordelen. Wetswijzigingen en de uitvoering daarvan kunnen frequent wijzigen en onvoorspelbaar en soms vaag geformuleerd zijn, wat risicobeoordeling complex maakt. Wanneer er wijzigingen plaatsvinden of risico-indicatoren veranderen, delen we dit. 

Government announcement
Full articles of the reform
NGO statement

Artikelen in de media:

• The bill on legal immigration, entitled “Promotion of Legal Immigration Policies”
• Greece to establish new migrant facilities in Crete, Minister says | Millet News
• Griekenland komt met nieuwe strenge regels tegen hulpverleners en asielzoekers
• Council of Europe slams Greece over contentious migration bill
• Greece: New immigration bill under consultation, including prison sentence
• Greece Welcomes EU Parliament’s Approval of Stricter Asylum Rules
• Greek Immigration Bill Demonizes Civil Society | Human Rights Watch
• Griekse staat opent nieuwe routes om migratie te criminaliseren | VersPers