Onze Code of Conduct

Een vluchtelingenkamp vol verschillende culturen, werken onder lastige omstandigheden en elke maand nieuwe vrijwilligers: gaat dat nooit mis? Hoe borg je de professionele afstand en hoe zorg je ervoor dat iedereen het eens is over gepast gedrag? Wij doen dat onder meer met onze Code of Conduct. We vertellen je daar graag meer over.

Wat is dat, een Code of Conduct?

Een Code of Conduct is een set gedragsregels, een gedragscode. Ethiek en morele codes spelen daarbij een belangrijke rol. De code geeft aan wat als acceptabel en wenselijk gedrag wordt beschouwd.

Sinds 2015 heeft Stichting Bootvluchteling al ruim 2.500 vrijwilligers uitgezonden naar Griekenland en Italië. Sommige vrijwilligers gaan voor 2 weken, anderen voor meerdere maanden. Het zijn stuk voor stuk mensen die hun talenten en ervaring willen inzetten voor een medemens in nood. Trots noemen wij deze kanjers dan ook onze kracht.

We sturen niet zomaar iedereen die kant op. Voor ons psychosociale en medische werk is het van belang dat vrijwilligers over de juiste opleiding en werkervaring beschikken. Het zijn dus professionals. Maar dat betekent niet dat we ze dan maar loslaten en hun eigen ding laten doen. Wij hechten waarde aan kwalitatieve programma’s, zoals ons lesprogramma en onze mental health workshops. Daarom zijn er ter plekke coördinatoren, in dienst van de stichting, die voor 6 maanden worden uitgezonden. Zij ontwikkelen de programma’s, maken planningen, zien toe op de kwaliteit, begeleiden vrijwilligers en zorgen voor een goede samenwerking met andere hulporganisaties.

Het werken in een vluchtelingenkamp heeft veel uitdagingen. Het is een plek waar meer dan 20 verschillende bevolkingsgroepen met elkaar moeten samenleven. Daarom moet je bewust omgaan met cultuurverschillen en keuzes te maken over gepast gedrag. Ook kun je je misschien wel voorstellen dat het soms lastig is om je professionele afstand te bewaren. Je herkent jezelf in de moeder die tegenover je zit en zou haar graag iets extra’s geven. Of wat doe je als je een groepje vluchtelingen herkent die een ijsje eten buiten het kamp, schuif je aan of hoort dat niet?

Het is belangrijk om het met elkaar eens te zijn over wat gepast is en wat niet. En dat is waar onze Code of Conduct voor is. De coördinator bespreekt de code nadrukkelijk met een nieuwe vrijwilliger en vervolgens zet hij (of zij) zijn handtekening eronder. Zo weten we zeker dat hij op de hoogte is van onze afspraken. En spreken we hem er op aan als hij zich er niet aan houdt.

Wat staat daar dan in?

In onze Code of Conduct staat onder andere dat je geen alcohol mag drinken of verdovende middelen mag gebruiken voor en tijdens werktijd. Je mag geen intieme persoonlijke relaties aan gaan met een vluchteling voor of met wie Stichting Bootvluchteling activiteiten organiseert of hulp aan verleent. Ook is het niet toegestaan om contactgegevens uit te wisselen. Het nemen van foto’s van vluchtelingen in of buiten het kamp is eveneens niet toegestaan. Dat heeft te maken met privacy en de regels van het kamp management. Verder staan er regels in over het omgaan met vertrouwelijke informatie bijvoorbeeld. En we hebben als regel dat het niet is toegestaan om een vluchteling een voorkeursbehandeling te geven. Misschien lijkt het allemaal heel streng, maar duidelijke grenzen zijn belangrijk om onze professionaliteit te borgen en zowel vluchtelingen als vrijwilligers te beschermen.

En als iemand zich er niet aan houdt?

In eerste instantie gaat de coördinator een gesprek erover aan. Op basis van dat gesprek wordt besloten of een officiële waarschuwing van toepassing is. Bij een tweede overtreding worden er maatregelen getroffen, of de werkzaamheden worden geheel gestopt. Een aantal overtredingen leidt zelfs tot het naar huis sturen van een vrijwilliger, zonder waarschuwing vooraf. Zoals bijvoorbeeld illegale handelingen of het starten van een relatie met een vluchteling.

Zijn vrijwilligers dan een stelletje losbandige feestbeesten?

Nee zeker niet. Vrijwilligers komen niet om lekker vakantie te vieren en de bloemetjes buiten te zetten. Maar we hebben wel te maken met goede bedoelingen die verkeerd kunnen uitpakken. Stel je ziet een jongetje bij het community centre dat honger heeft, dan kan het vreselijk moeilijk zijn om hem niet de appel te geven die je in je tas hebt zitten. Maar het is niet verstandig: we hebben immers afgesproken dat we niet aan voorkeursbehandelingen doen. Dat zou tot vreselijk ingewikkelde situaties leiden, waarbij ook cultuurverschillen een rol spelen. Wat goed bedoeld is, kan door iemand vanuit een andere cultuur volkomen anders geïnterpreteerd worden.

Maar hoe zit dat met hun vrije tijd?

Vrijwilligers werken hard, 6 dagen per week. We gunnen ze hun vrije tijd. Het verschilt hoe zij die doorbrengen. De één houdt van de rust en de natuur, de ander gaat graag wat drinken na werktijd. We vragen vrijwilligers om zich altijd bewust te zijn van hun professionele rol. En bepaalde zaken, zoals het aangaan van een relatie met een vluchteling, is natuurlijk ook buiten werktijd nog steeds niet toegestaan. Dat neemt niet weg dat vluchtelingen en vrijwilligers elkaar kunnen tegenkomen bij het uitgaan in dancings of café, je komt elkaar dan tegen op de dansvloer. Die situaties zijn bijna niet te vermijden. Hoe je daarmee omgaat wordt open met de vrijwilligers besproken.

Een relatie met een vluchteling is nadrukkelijk niet toegestaan. Maar hoe zit het met vrijwilligers onderling? Dat is minder zwart-wit, kan oprichter en directeur van de stichting Annerieke Berg vertellen: ‘Tsja, wat doe je als twee collega-vrijwilligers verliefd op elkaar worden?’ Ze maakte het mee in 2016. ‘We hebben natuurlijk afspraken gemaakt. Het mag het werk niet beïnvloeden en het team mag er geen last van hebben. Een relatie tussen een coördinator en vrijwilliger zullen we bijvoorbeeld niet toelaten tijdens hun tijd op het eiland.’ In het geval van de collega-vrijwilligers was daar echter geen sprake van. En het bleek zelfs echte liefde. ‘Deze zomer gaan ze trouwen!’

En met een Code of Conduct, gaat het dan nooit meer mis?

Nee zo simpel is het helaas niet. Het hebben van een Code of Conduct betekent niet dat hij nooit overtreden wordt. Daarom is het goed dat onze coördinatoren alert zijn op de naleving van de gedragsregels. ‘Ik merk dat we op dit moment een heel professioneel team hebben,’ vertelt logistiek coördinator Noraly Schiet. ‘Er is een open sfeer, waarin we ons gedrag kunnen bespreken. Dan komt iemand bijvoorbeeld bij me met de vraag:  een vluchteling uit het kamp kwam naar me toe toen ik op een terras zat, hoe moet ik met zo’n situatie omgaan?’

We leren en we passen ons aan

Stichting Bootvluchteling bestaat sinds 2015. Zeker in het begin waren er incidenten die duidelijk maakten dat we ons beleid en gedragsregels moesten verscherpen. Dat hebben we gedaan en dit is dus niet nieuw. Nog steeds gaan er wel eens dingen mis, maar we zijn duidelijk over de afspraken en de consequenties. We maken inschattingen van gepast gedrag op basis van, inmiddels, jaren ervaring in de kampen. De unieke situatie in Griekenland, waar er op de grens van Europa culturen van over de hele wereld samenkomen, vereist dat we dagelijks nadenken over professionele acties passend bij de omstandigheden. We zijn trots op het team waar we dat mee doen!

 

Foto’s: Kathelijne Reijse Saillet (foto 1, 2, 3 en 5) en Henk van Lambalgen (foto 4)