Het werk van Stichting Bootvluchteling begon in 2015 op het strand van Lesbos. De werkzaamheden bestonden voornamelijk uit bootlandingen, reddingsmissies en medische werkzaamheden op het strand. Tegenwoordig focussen wij ons op de psychosociale support activiteiten in vluchtelingenkamp Moria. Dit betekent een wijziging van acute naar structurele zorg, binnen strakkere kaders en met een hogere mate van professionaliteit. Ook zijn ons aan het voorbereiden om op 1 mei 2018 een herstart met de medische missie in kamp Moria te maken.

Huidige missie op Lesbos

Op Lesbos dragen we momenteel de Psychosociale Support missie uit. Dit team bestaat gemiddeld uit acht personen. Daarnaast is er meestal ook een mediavrijwilliger aanwezig.

Het Psychosociale Support team wordt ondersteund door de PSS coördinator, de logistiek administratief coördinator en de medisch coördinator.

Stichting Bootvluchteling heeft op 1 januari 2018 de medische missie tijdelijk stilgelegd. Op dit moment zijn we ons aan het voorbereiden om op 1 mei 2018 een herstart te maken.

Voordat je naar Lesbos gaat, is het goed om te weten dat je heftige en onmenselijke omstandigheden in het vluchtelingenkamp gaat zien. De situatie in Moria is kritisch. Als organisatie kunnen we niet iedereen overal bij helpen, en zeker in de eerste dagen kun je daardoor moedeloos of gefrustreerd worden. Het is goed om je hier op voor te bereiden en het hier tijdens je verblijf op Lesbos met anderen over te hebben. De coördinatoren zijn er altijd voor je om je vragen te beantwoorden en je te helpen bij het verwerken van de eerste indrukken.

Vluchtelingenkamp Moria

Moria is het grootste vluchtelingenkamp op Lesbos. Het wordt gerund door het leger en de politie. Het is een registratie en identificatie centrum, ofwel een hotspot. Dit betekent dat alle vluchtelingen die per boot op het eiland arriveren naar Moria worden gebracht voor registratie en asielaanvraag. Na de registratie worden de meest kwetsbare vluchtelingen en hun families verplaatst naar andere kampen of opvang. Als je meer wil weten over de asielprocedure, bezoek dan www.refugee.info/greece > Asylum in Greece.

Op dit moment heeft het kamp ongeveer 5.500 inwoners, waar het oorspronkelijk op 2.000 mensen is berekend die initieel enkel korte tijd in het kamp zouden verblijven. Sinds de EU-Turkijedeal stagneert de doorstroom en is het kamp overvol, omdat er meer mensen aankomen dan weggaan. Dit heeft een grote impact op de dagelijkse leefomstandigheden: sanitaire voorzieningen zijn schaars, wat voor hygiëneproblemen zorgt, en de slaapplekken zijn provisorisch.

Moria is een gesloten vluchtelingenkamp met een gevangenisgevoel. Het kamp is per nationaliteit verdeeld in verschillende sectoren. Er is ook een gevangenis in het kamp. Er zijn weinig faciliteiten voor de vluchtelingen. Gevechten of rellen komen met enige regelmaat voor, vaak gevoed door de slechte staat van het kamp en de uitzichtloze situatie waar mensen in verkeren.

Houdt er rekening mee dat de landen van herkomst van de verschillende nationaliteiten soms een andere standaard gezondheidszorg of vaccinatieprogramma hebben dan waar jij vandaan komt. Vraag je huisarts om advies wat betreft vaccinaties voordat je vertrekt.

Activiteiten

Onze PSS missie streeft ernaar mensen in hun kracht te zetten. Dit betekent dat onze activiteiten zoveel mogelijk door de vluchtelingen zélf gerund worden: mannen en vrouwen die in hun thuisland leraar zijn, geven bij ons les op school. Vluchtelingen die meerdere talen vloeiend spreken, helpen bij de vertaling van workshops. Het interieur van ons community centrum is gemaakt door timmermannen uit verschillende landen. Stichting Bootvluchteling faciliteert, ondersteunt en begeleidt de activiteiten waar nodig. Wij bieden geen één-op-één consultaties of psychotherapie aan.

Het PSS-team bestaat uit docenten, maatschappelijk werkers, psychologen en andere relevante psychosociale beroepen. We bieden een gevarieerd activiteitenprogramma aan. De eerste diensten beginnen om 09:00 en de laatste diensten eindigen rond 22:00. Buiten je diensten om heb je tijd om de activiteiten voor te bereiden.

Meerdere dagen per week zijn er bijeenkomsten voor alle vrijwilligers in het vrijwilligershuis. Tijdens deze bijeenkomsten komt het werkrooster aan de orde, kun je vragen stellen, worden de activiteiten geëvalueerd en bespreken we je ervaringen. Verder worden er verschillende trainingen gegeven. Naast deze bijeenkomsten en trainingen is er doorgaans elke dag gezamenlijk avondeten.

Activiteiten in kamp Moria:

1. School of Hope

Sinds oktober 2017 is de Moria School of Hope aanwezig in het kamp. We geven hier les aan kinderen (6 – 10 jaar) en aan volwassenen.

De kinderen krijgen vijf ochtenden per week les in hun moedertaal (momenteel Farsi en Arabisch), Engels en wiskunde. De lessen worden gegeven door docenten die allen ook vluchteling zijn en in Moria wonen. Het PSS-team ondersteunt deze docenten door hen te helpen met het voorbereiden van de lessen, het aanbieden van lesmateriaal, het werven van nieuwe scholieren of docenten en het organiseren van de lessen. Er zijn op dit moment zo’n 80 kinderen ingeschreven.

Driemaal per week wordt er ’s middags Engelse les aangeboden aan volwassenen. Deze lessen worden eveneens gegeven door leraren die in Moria wonen. Het PSS team ondersteunt ook hen met het organiseren en voorbereiden van de lessen. Er wordt op drie verschillende niveaus Engelse les aangeboden. De lessen hebben een praktische inslag en richten zich op Engels voor gebruik in het dagelijks leven.

2. Social shift

Vijf dagen per week vindt er in het kamp de social shift plaats. In deze shift loopt een klein team vrijwilligers door het kamp, hoofdzakelijk om gesprekken aan te knopen met de vluchtelingen in het kamp. Voor deze shift zoeken wij vrijwilligers die een achtergrond hebben als psycholoog, psychotherapeut of social worker. De shift heeft meerdere functies. Allereerst bieden we een luisterend oor voor de vluchtelingen, die het fijn vinden hun hart te luchten. Daarnaast is het een goede manier om het kamp en de mensen te leren kennen en wanneer nodig mensen te informeren over onze activiteiten. Op social shift kunnen we bijvoorbeeld ook ouders en kinderen informeren hoe ze zich kunnen registreren voor de School of Hope en flyers uitdelen wanneer we een nieuwe activiteit starten.

De shift heeft ook een preventieve functie. Er zijn vluchtelingen die kampen met depressie, PTSD, angststoornissen of die vatbaar zijn voor psychoses. Onze vrijwilligers kunnen helaas geen individuele consulten aanbieden, maar wel signalen opvangen en aan de bel trekken waar nodig. Het vergt een grote portie inzicht en ervaring om deze signalen te kunnen opvangen. Bij niet iedereen is het direct duidelijk of hij of zij aan iets lijdt en hoe ernstig van aard dit is. We willen daarom voor deze shift graag ervaren mensen inzetten die goed zijn in het herkennen en plaatsen van symptomen en vervolgens integer en ethisch juist kunnen handelen.

3. Men’s day & Women’s day

In ons community centrum in Moria zijn op zaterdag alle (volwassen) vrouwen en op zondag alle (volwassen) mannen welkom tussen 10:00 en 14:00. Mensen zijn welkom om binnen te lopen voor een kop thee of koffie, een praatje, een bordspel, handwerk (breien, haken) of andere wisselende activiteiten.

Het PSS-team heeft hier een faciliterende rol. Ontspanning en afleiding bieden is het grootste doel van deze activiteit.

4. Mental health workshop

Meermaals per week vindt er een ‘mental health workshop’ plaats, bedoeld voor mannen en vrouwen van 18 jaar en ouder. Dit is een workshop die psycho-educatie biedt over verschillende onderwerpen betreffende geestelijke gezondheidszorg waar de vluchtelingen mee te maken kunnen hebben. Voorbeelden hiervan zijn stress, copingsmechanismen, angst, verslavingsproblematiek en suïcidaliteit. We stimuleren het uitwisselen van ervaringen en tips van elkaar. De workshop wordt gegeven door iemand van het PSS-team, vaak in samenwerking met een vertaler.

5. Stress relief class

Meerdere dagen per week organiseert Stichting Bootvluchteling een stress relief class voor mannen en vrouwen van 18 jaar en ouder. De stress relief class omvat een praktische training rond het verminderen van psychologische en psychosomatische klachten. Voor de training gebruiken we de basistechnieken van mindfulness en relaxatie. De training wordt gegeven door iemand van het PSS-team, meestal in samenwerking met een vertaler.

6. Bibliotheek

Er is een bibliotheek in ons community centrum. Gedurende vaste uren op meerdere dagen per week is de bibliotheek open voor alle geïnteresseerden. Er zijn een aantal bibliothecarissen, allen inwoners van Moria, die de bibliotheek beheren en inventariseren en het uitleensysteem beheren. Iedereen is welkom om de bibliotheek te bezoeken en boeken te lezen of lenen.

Huisvesting vrijwilligers

Het vrijwilligershuis van Stichting Bootvluchteling, ook wel ‘The Mansion’, bevindt zich dicht bij het vliegveld en biedt onderdak aan onze vrijwilligers. Het is de plek waar we onze vergaderingen houden en gezamenlijk eten, waar je kunt ontspannen en socializen met andere vrijwilligers. Het is ook het startpunt vanwaar we naar de diensten vertrekken. Het huis heeft een kleine keuken, gemengde woon-/eetkamer, en een aantal gedeelde slaapkamers. Het huis heeft het gevoel en de faciliteiten van een hostel. Je deelt je kamer met maximaal 3 anderen (mannelijk of vrouwelijk). Het kan voorkomen dat je kamergenoten een ander dienstrooster hebben dan jij. Om in het vrijwilligershuis te wonen betaal je:

  • De eerste maand : € 10,- per nacht
  • Vanaf de tweede maand : gratis

Je bent niet verplicht om in het huis te wonen, je kunt er ook voor kiezen een andere accommodatie te zoeken.

Maaltijden

Maaltijden worden in het huis door de vrijwilligers zelf georganiseerd, zonder tussenkomst van (de coördinatoren van) Stichting Bootvluchteling. Je mag zelf je eigen maaltijden bereiden, maar doorgaans wordt dagelijks het avondeten bereid door de ‘mansion shift’ van die dag. De vrijwilligers doen samen boodschappen en delen de kosten. Voor de gemaakte kosten wordt een bijdrage gevraagd: €2 voor ontbijt, €2 voor lunch en €4 voor avondeten. Dit geld wordt in de ‘food jar’ verzameld, in de keuken. Het is je eigen verantwoordelijkheid om de maaltijden waar je aan deelneemt bij te houden en het juiste bedrag te betalen. Koken, boodschappen doen, het vuilnis wegbrengen en de was doen worden verdeeld onder de vrijwilligers in ‘mansion shifts’. De Stichting laat eens per week het huis schoonmaken door een schoonmaakster, maar er wordt van je verwacht dat je je eigen spullen opruimt en het huis prettig en leefbaar houdt.

Autohuur

Stichting Bootvluchteling heeft een aantal teamauto’s beschikbaar voor de vrijwilligers. Deze auto’s kunnen gebruikt worden om tussen het kamp en het huis heen en weer te rijden. Om ze te kunnen gebruiken heb je een rijbewijs nodig dat geldig is in Griekenland, en moet je een handgeschakelde auto kunnen besturen. De auto’s zijn in principe alleen bedoeld voor diensten en boodschappen voor het vrijwilligershuis. Mocht je een auto privé willen gebruiken, overleg dit dan eerst met je collega’s.

Werkgerelateerd auto- en benzineverbruik wordt door de Stichting betaald. In het geval van schade is er een eigen risico van €100. Communiceer in het geval van schade zo snel mogelijk met de logistiek administratief coördinator. Heb je een vrije dag, is er een auto vrij en wil je die graag gebruiken? Dan betaal je voor die dag €15 en tank je de auto bij tot het benzineniveau voordat je vertrok. 

Vaccinaties en hygiëne

Wanneer je bij ons komt vrijwilligen, is het je eigen verantwoordelijkheid om de juiste vaccinaties te hebben. Voor reizen naar en binnen Griekenland heb je normaal gesproken geen specifieke vaccinaties nodig. Werken in een vluchtelingenkamp is echter een andere situatie. In het kamp wonen verschillende nationaliteiten samen in onhygiënische omstandigheden. De thuislanden van de vluchtelingen hebben soms een andere standaard wat betreft gezondheidszorg, of een ander vaccinatieprogramma. We zien hierdoor in het kamp soms gevallen van bijvoorbeeld schurft, mazelen, waterpokken, en tuberculose.

De herkomst van de huidige grootste bevolkingsgroepen in het kamp zijn Syrië, Afghanistan, Irak, Iran, Pakistan en Congo. We adviseren je ten zeerste om voor vertrek contact op te nemen met de plaatselijke GGD of reiskliniek om te kijken welke vaccinaties voor jou nodig zijn. Over het algemeen wordt geadviseerd om Hepatitis A en B en DTP te hebben of te laten herhalen.

Omdat de hygiënische situatie in het kamp erbarmelijk is, is het belangrijk om regelmatig je handen te wassen. We raden je aan om desinfecterende gel mee te nemen en regelmatig te gebruiken en je handen te wassen zodra je terugkomt van een shift.

Werken in het kamp kan zowel mentaal als fysiek zwaar en uitdagend zijn. Het is belangrijk dat je in goede fysieke en mentale conditie bent. Als je significante medische of psychische uitdagingen hebt, raden we je af je bij ons aan te melden.

Verzekering

De reis is je eigen verantwoordelijkheid. Ga bij je zorgverzekering na of je ook verzekerd bent voor zorg in het buitenland (niet-noodzakelijke zorg). Als een toevoeging op je eigen verzekering heeft Stichting Bootvluchteling een collectieve verzekering afgesloten voor alle vrijwilligers. Hier valt materiële schade onder die je eventueel oploopt tijdens je verblijf.

Stichting Bootvluchteling is niet verantwoordelijk voor kosten die kunnen ontstaan wanneer bijvoorbeeld een vliegticket omgeboekt moet worden vanwege medische of sociale redenen. Ook extra kosten die gemaakt worden na een ongeval of na een onverwacht langer verblijf kunnen we niet vergoeden.

Aansprakelijkheidsverzekering

Op deze verzekering is de aansprakelijkheid van Stichting Bootvluchteling verzekerd. Daarmee is ook jouw aansprakelijkheid verzekerd voor de tijd dat je medewerker of vrijwilliger van de Stichting bent. De polis biedt dekking voor de gevallen waarin er onverhoopt aan een derde (een persoon of een organisatie) schade wordt toegebracht en die persoon of organisatie de schade op jou of de Stichting wil verhalen.

Reisverzekering

Op de reisverzekering zijn de kosten verzekerd die jij of de Stichting moet maken in geval van een ongeval of benodigde medische hulp voor jezelf. Daarnaast is er dekking voor verlies of diefstal van je bagage, en voor geneeskundige kosten voor zover je zorgverzekering dit niet dekt en deze niet onder een vrijwillig eigen risico vallen. Tot slot kent deze verzekering een ongevallendekking die een bedrag uitkeert in geval van blijvende invaliditeit of overlijden.