Vrijwilliger Esmée vertelt: ‘In de bittere kou ben ik door iedereen in Moria verwelkomd’

Afgelopen maand arriveerden ongeveer 7.500 mensen op de Griekse eilanden. Ze komen aan in boten vol met mensen zoals jij en ik en hebben moeten vluchten voor geweld. Ze zijn op zoek naar een veilige plek in de Europese Unie (EU) om een nieuw bestaan op te bouwen. Velen proberen via Lesbos de EU binnen te komen. Zodra ze daar voet aan land hebben gezet worden ze getransporteerd naar vluchtelingenkamp Moria. In dat vluchtelingenkamp heb ik afgelopen winter vrijwilligerswerk verricht voor Stichting Bootvluchteling.

Moria wordt in de kranten beschreven als werelds slechtste vluchtelingenkamp en wordt ook wel ‘een hel op aarde’ genoemd. De Paus vergeleek Moria zelfs met een concentratiekamp. Een opvallende gelijkenis is dat de identificatiekaart die mensen na registratie ontvangen en “Ausweis” wordt genoemd. Een rioollucht komt je tegemoet zodra je Moria nadert. Deze stank went nooit. Zodra je door de poort heen loopt, zie je de honderden tenten en containers die bijna bovenop elkaar staan. Bij deze poort ontmoet ik Mohammed, een Syrische man van 22 jaar. Hij is gekleed in een net shirt en colbertje en draagt teenslippers. Mohammed spreekt me aan zodra hij het T-shirt van Stichting Bootvluchteling herkent dat ik draag. Hij verveelt zich, zoals velen, omdat er niet veel te doen is, behalve wachten.

Hij stelt voor om mijn vertaler te zijn, gezien hij al veel mensen kent doordat hij hier al meer dan een jaar is. Terwijl we door het kamp lopen, vertelt hij zijn verhaal. Hij studeerde techniek aan de universiteit in Damascus voordat hij voor de burgeroorlog moest vluchten met zijn broer en diens zwangere vrouw. Mohammed was in shock toen hij de leefomstandigheden in Moria voor het eerst zag en dat ondanks de levensbedreigende situaties die hij onderweg naar de EU heeft meegemaakt. Hij slaapt in een kleine tent die hij met andere mannen moet delen. “Mensen leven hier zowat op elkaar. Ik heb geen ruimte voor mijzelf. Maar anderen hebben het nog erger. Mijn buren, die binnenkort een kind verwachten, slapen met z’n zessen in een kleine, lekke tent van 1,5 bij 2 meter.”

Mijn buren, die binnenkort een kind verwachten, slapen met z’n zessen in een kleine, lekke tent van 1,5 bij 2 meter

Tot op het bot verkleumd
Moria heeft een capaciteit van 3.000 mensen, maar momenteel leven er ruim 15.000, vijf keer meer dan het kamp officieel aankan. Mohammed laat mij de weinige toiletten en douches zien, evenals de foodline waar mensen soms vele uren moeten wachten op het eten. Hij vertelt me ook over de onveilige situatie in het kamp. Dit wordt onder andere veroorzaakt door gevechten tussen Arabieren en Afghanen. (Mohammeds’ broer was pas nog met een mes in zijn been gestoken terwijl hij lag te slapen).

De hekken waarachter mensen drie keer per dag urenlang in de foodline staan te wachten op voedsel.

Ook het weer draagt bij aan de onveilige situatie, legt Mohammed uit: “In de winter vriest het, regent het en stormt het vaak. We hebben geen elektriciteit en veel tenten en containers zijn lek. Hierdoor zijn we vaak tot op het bot doorweekt en verkleumd. Om enigszins op te warmen maken we kampvuren. Deze kampvuren bestaan voornamelijk uit plastic flessen omdat er te weinig hout is. Sommigen maken zelfs een vuurtje in hun tent, ondanks dat ze bewust zijn van het gevaar. Ik heb vele ongelukken met vuur gezien, maar je wil ook gewoon warm worden.”

Sommigen maken zelfs een vuurtje in hun tent, ondanks het gevaar. Ik heb vele ongelukken gezien, maar je wilt ook gewoon warm worden.

Mohammeds’ broer en zijn zwangere vrouw vinden het lastig om te blijven hopen op een beter leven: “Na alles dat we mee hebben gemaakt, zijn we te beschaamd om dood te gaan in Europa. Het is moeilijk om hoopvol te blijven en te geloven in een betere toekomst. Niet iedereen kan goed met de situatie omgaan in Moria. Veel van onze vrienden zijn daarom depressief, snijden zichzelf of drinken om de dag door te komen.”

Sleetjes van karton
Mohammed probeert om positief te blijven: “Ik zie gelukkig toch ook veel hoop om mij heen. Ik zie hoop in de kinderen die sleeën uit karton maken, of in de koffie-, kappers- en kledingzaakjes. Persoonlijk maakt het mij blij om een vrijwilliger te zijn, omdat ik op die manier anderen kan helpen.”

Ik sta versteld van de kracht die mensen zoals Mohammed hebben. De kracht die nodig is om te blijven hopen. De activiteiten van stichting Bootvluchteling, zoals een school voor kinderen en computer- en Engelse klas voor volwassenen en een bibliotheek, zijn erop gericht om deze kracht te vergroten en coping

Eén van de koffietentjes in het kamp, opgericht door kampbewoners.

strategieën om met de situatie in Moria om te gaan te verbeteren.

Ik sta versteld van de kracht die mensen zoals Mohammed hebben. De kracht die nodig is om te blijven hopen.

Stichting Bootvluchteling organiseert ook mentale welzijn workshops. Veel vluchtelingen zijn aan het begin van zo’n klas sceptisch, maar anderen komen trouw naar elke les. Een oefening die we in zo’n workshop geven, gaat als volgt: de deelnemers houden hun handen tegen elkaar en zwaaien met hun ogen dicht op de maat van de muziek. Om deze intieme oefening uit te voeren is veel vertrouwen nodig. Echter, zodra de deelnemers over die drempel zijn heengestapt, leidt het tot ontspanning en een verbeterd welzijn. Deze oefening laat zien dat het welzijn van de vluchtelingen kan worden verbeterd door dat het geven van erkenning van de inhumane positie waar ze in zitten en door vluchtelingen als mens te
behandelen.

 

Hulp is nodig
Deze inhumane positie moet veranderen! In de bittere kou ben ik door iedereen in Moria verwelkomd en uitgenodigd voor thee, avondeten, een gesprek of om mezelf bij hun kampvuur op te warmen. Deze acceptatie in hun gemeenschap in Moria maakt dat ik me nog beschaamder voel voor de houding die Europa aanneemt tegen vluchtelingen.
Door deze negatieve houding zitten mensen vast in Moria. Griekenland heeft niet de capaciteit om al die duizenden vluchtelingen humaan op te vangen. Daarom is jouw hulp nodig om de slechte omstandigheden waar mensen als Mohammed in leven te veranderen.

Je kan op verschillende manieren helpen: doneren van geld, vrijwilliger worden, of nog belangrijker: door het bewustzijn onder Europese burgers te vergroten. Door aan onze overheden te laten zien dat wij het belangrijk vinden dat de vluchtelingen op een goede manier worden opgevangen en behandeld kunnen we hen dwingen tot actie. Deze vluchtelingen verdienen het om als mensen te worden behandeld!

Disclaimer: Het waargebeurde verhaal van drie vluchtelingen in vluchtelingenkamp Moria is met hun toestemming beschreven in dit artikel. Mohammed is een fingeerde naam om de anonimiteit van de vluchtelingen te beschermen.

Tekst en beeld: Esmée Pluijmers