Veelgestelde vragen

Klik op de vraag en het antwoord verschijnt eronder.

Werkzaamheden

Waarom doet de Stichting Bootvluchteling dit werk en laten ze het niet over aan bestaande hulporganisaties?

Het werk van de stichting is gestart omdat we denken dat we voorzien in een dringende behoefte, een behoefte die nog niet afdoende wordt vervuld door de bestaande hulporganisaties. We hebben gekozen voor hele concrete, praktische hulp ter plaatse, aan de kwetsbaarste vluchtelingen. Dat doen we waar mogelijk in samenwerking met de andere organisaties ter plaatse, maar het is gebleken dat er een groot tekort is aan zowel hulpgoederen als vrijwilligers die onder meer de distributie van die hulpgoederen kunnen realiseren. Stichting Bootvluchteling richt zich uitsluitend op die werkzaamheden en kan daardoor concreet verschil maken op de plekken waar dat het hardste nodig is.

Waarom werkt Stichting Bootvluchteling niet in andere gebieden waar vluchtelingen zijn?

Over de hele wereld zijn stromen vluchtelingen en migranten te vinden. In de ideale situatie worden al deze groepen mensen geholpen met de basale voorzieningen zoals water, voedsel en hygiëne. Stichting Bootvluchteling heeft zich beperkt tot deze gebieden omdat de acute nood hier duidelijk zichtbaar is geworden en de hulp gericht kan worden gegeven. Het is niet uitgesloten dat Stichting Bootvluchteling haar werkterrein zal verleggen, als blijkt dat de actuele situatie daar aanleiding toe geeft. Daarbij is de draagkracht van de stichting, die uitsluitend op vrijwilligers draait, ook een sterke factor in het maken van die keuzes.

Hoe lang verwacht Stichting Bootvluchteling werkzaam te zijn in de gebieden?

Op dit moment is het nog niet mogelijk om te overzien hoe lang de stichting werkzaam is in de gebieden. Eventuele verschuiving van de inzet naar andere regio’s of steden is mogelijk en wordt momenteel onderzocht en voorbereid. De stichting doet haar werk zo lang dat vanuit mensen en middelen mogelijk blijft en zo lang de behoefte in deze gebieden blijft bestaan.

Welk effect hoopt Stichting Bootvluchteling te bereiken met de hulpverlening in de gebieden in Zuid-Europa waar de stichting nu werkt?

Stichting Bootvluchteling wil met haar werk zorgen dat de kwetsbaarste groepen onder de migranten en vluchtelingen een steun in de rug krijgen. Het gaat daarbij om het zorgen voor een basale vorm van ondersteuning (voeding, kleding, persoonlijke hygiëne, onderdak), zodat zij een menswaardig bestaan kunnen leiden in de periode dat zij onderweg zijn. Stichting Bootvluchteling wil door het delen van nieuws en verhalen uit de hulpverleningsgebieden bijdragen aan de beeldvorming en bewustwording kweken voor de moeilijke positie van bootvluchtelingen.

Met welke organisaties werkt Stichting Bootvluchteling samen, in Nederland of in de gebieden in Zuid-Europa? Hoe is daarbij de rolverdeling?

Stichting Bootvluchteling werkt voornamelijk samen met vrijwilligers ter plekke, maar heeft voortdurend overleg met grotere NGO’s zoals Artsen zonder Grenzen, Doctors of the World, IRC en het Rode Kruis.  Zo zijn we goed op de hoogte van elkaars plannen, doen we geen dingen dubbel en werken we samen waar dat mogelijk is.
Bij de keuze van organisaties waarmee we samenwerken laten we ons leiden door het profiel van de organisatie. Kernwoorden die we daarin zoeken zijn vooral professionaliteit en pragmatisme; we werken graag samen met organisaties die net als wij concrete hulp willen bieden van mens tot mens.

Middellandse Zee missie

Is er een reddingsmissie in 2017?

Inspelend op de internationale humanitaire crisis – in 2015 verdronken er meer dan 3.300 mensen – heeft Stichting Bootvluchteling in 2016 zes weken met een reddingschip op de Middellandse Zee gevaren in de internationale wateren tussen Italië en Libië. In deze periode redden wij meer dan 1.500 kinderen en volwassenen. Tijdens deze missie handelden wij uitsluitend in opdracht van MRCC (Maritime Rescue Coordination Centre) in Rome – de overheidsinstantie die de reddingen coördineert. Hulp bieden aan mensen in nood op zee is een wettelijke verplichting en valt onder goed zeemanschap. Niet helpen is geen optie. Wij zijn op de hoogte van de geruchten over mogelijke contacten tussen vluchtelingen in nood en schepen van NGO’s en over illegale transporten. Tijdens onze reddingsmissies in 2016 zijn wij hier niet mee geconfronteerd.

In 2017 organiseren wij geen reddingsoperaties op de Middellandse Zee en focussen wij ons op het verder professionaliseren van onze medische en psychosociale hulpverlening in diverse vluchtelingenkampen op het Griekse Samos en Lesbos. Als wij in de loop van 2017 constateren dat er nog steeds te weinig hulp voor bootvluchtelingen op zee is dan overwegen wij om in 2018 wederom een reddingsoperatie samen met MRCC te starten.

Werkt Stichting Bootvluchteling samen met smokkelaars?

Op dit moment zijn we niet actief met een reddingsmissie op de Middellandse Zee. Het antwoord is: nee, wij werken niet samen met smokkelaars. Er gaan geruchten dat er banden zijn tussen hulporganisaties en mensensmokkelaars. Tijdens onze bootmissies in het verleden hebben wij geen contact gehad met smokkelaars. Onze financiering komt uitsluitend van kleine donoren. Mensen die via onze website geld doneren of via acties die zij zelf organiseren. Wij houden ons strikt aan de maritieme regels die eisen dat we assistentie verlenen aan een boot die in de problemen is. We zijn altijd buiten de Libische wateren gebleven. Vanuit het commandocentrum, geleid door het MRCC, het Maritime Rescue and Coordination Centre in Rome, en de Italiaanse kustwacht wordt contact gezocht met de boot die het dichts in de buurt is om hulp te verlenen als er een noodsituatie is gemeld. Zonder inmenging van mensensmokkelaars. Onderling hadden we ook contact met andere hulporganisaties.

Heeft het werk wat jullie doen geen aanzuigende werking en maken jullie niet simpelweg het werk van de mensensmokkelaars af?

Wie de situatie goed onderzoekt, ziet dat de smokkelaars ook zonder onze aanwezigheid niet schromen mensen de dood in te sturen door ze op de gammele rubberbootjes de zee op te sturen. Wat wij doen is dus omkijken naar mensenlevens die anders misschien verloren gaan.

Van november 2013 t/m oktober 2014 voerde de Italiaanse kustwacht operatie Mare Nostrum uit. Deze operatie bij de Libische kust was gericht op reddingswerk. Vanaf november 2014 t/m oktober 2015 werd dit vervangen door Operatie Triton, uitgevoerd door Frontex in Europees verband. Deze missie was echter meer gericht op grensbewaking en de schepen van de verschillende marines lagen verder uit de kust, buiten bereik van de rubberboten.

In 2015 hebben ongeveer 154.000 mensen Italie bereikt via de route van de Centrale Middellandse Zee, terwijl dat 170.100 was in 2014. Dat is dus, ondanks het vertrek van de reddingsmissie, geen significante daling; helemaal als wij het stijgende gebruik van de Balkan-route in dat jaar meenemen. Het vertrek van de reddingsschepen van de marine had dus geen grote invloed op het aantal mensen dat de oversteek wilde maken, terwijl in de eerste vier maanden van 2015 het aantal doden wel verdertigvoudigde.

Waarom komen er zoveel vluchtelingen uit Afrika? Er is daar toch geen oorlog?

In Afrika is, los van een aantal gewapende conflicten, inderdaad geen oorlog. Niet op een schaal zoals we dat zien in Syrie. Maar er zijn helaas genoeg redenen om huis en haard te willen verlaten. Het grootste vluchtelingenkamp van de wereld ligt bijvoorbeeld niet in Turkije of Jordanie, maar in Dadaab, Kenia. Verschillende factoren dragen bij aan de groei van het aantal vluchtelingen dat de gevaarlijke, en te vaak dodelijke, oversteek probeert te maken.

Ten eerste hebben veel van de landen in de regio in de afgelopen decennia oorlog of gewapenend conflict gekend. In Nigeria vecht men nog steeds tegen Boko Haram en in Zuid-Sudan en Darfur laait het geweld ook nog geregeld op. Eritrea schendt mensenrechten op grote schaal en mensen moeten onder erbarmelijke omstandigheden lang de dienstplicht in.

Daar komt bij dat veel van dit soort landen gekenmerkt worden door hoge mate van corruptie, vaak langs ethnische lijnen. De staat kan hierdoor veel van haar functies niet vervullen, zoals het organiseren van gezondheidzorg of onderwijs. Ook basale dingen als drinkwatervoorziening of voedselzekerheid zijn geen vanzelfsprekendheid, zoals in Nederland het geval is. Ook hebben bepaalde gedeeltes van Afrika steeds meer last van verwoestijning en de negatieve gevolgen van klimaatverandering.

Ten slotte zorgt de sterke bevolkingsgroei ervoor dat het aantal jonge mensen in veel landen veel groter is, dan de arbeidsmarkt kan absorberen. Hierdoor hebben veel mensen geen enkel toekomstperspectief en wordt de zware reis naar Europa voor velen opeens een reële optie.

De vluchtelingen op de Afrikaroute betalen vaak vele duizenden euro’s aan de smokkelaars. Waarom komen ze hierheen als ze zoveel geld hebben?

Het klopt dat er veel geld omgaat in mensensmokkel, miljarden zelfs op jaarbasis. Het kost duizenden euro’s om van de Hoorn van Afrika naar Europa te komen. Dit geld wordt vaak niet betaald door de vluchteling zelf, maar door meerdere mensen of zelfs een hele gemeenschap in het land van herkomst. Daaraan worden nogal wat voorwaarden verbonden en de vluchteling moet vaak nog jarenlang werken om dit bedrag terug te kunnen betalen, als de tocht succesvol is tenminste.

Vluchtelingen betalen soms een bepaald bedrag voor een reis naar Europa om vervolgens onderweg aan hun lot worden overgelaten of in handen te vallen van een criminele bende. Ze stranden zonder geld, gedwongen om bij te betalen of om via onbetaalde arbeid de rest van de overtocht te verdienen. Ook zijn er veel verhalen van kidnapping en marteling om de familie thuis losgeld te laten betalen.

Waarom brengen jullie de vluchtelingen naar Italië en niet terug naar Libië?

Libië is geen veilig land. Na de val van Gaddafi in 2011 is het land in een burgeroorlog geraakt en strijden verschillende stammen en rebellengroepen om de macht in het land, alsook om de controle over olievoorraden. Ook Islamitische Staat is actief in het land.

Vooral vluchtelingen uit de sub-Sahara Afrika hebben het erg moeilijk in Libië. Ze worden gediscrimineerd en werken illegaal voor lage lonen om de overtocht te kunnen betalen. Ze zitten vaak langere tijd vast in het land, meestal onder erbarmelijke omstandigheden. Sommigen worden vastgehouden in kampen, moeten soms gedwongen arbeid verrichten, worden mishandeld, verkracht of gemarteld. Anderen worden weer gegijzeld door hun smokkelaars, net zo lang totdat hun familie losgeld betaalt.

Het terugsturen van een vluchteling naar een plaats waar hij of zij onderdrukt zal worden, is verboden. In internationaal recht noemt men dit het ‘non-refoulement’ principe. Wij moeten ons houden aan deze wetgeving en het is voor ons daarom verboden om vluchtelingen terug te sturen naar Libië.

Kunnen alle mensen die jullie redden in Europa blijven? Krijgen die allemaal zomaar een verblijfsvergunning?

Het antwoord hierop is simpel: nee. Zeker niet iedereen die Europa bereikt mag blijven. De asielprocedure moet volgens de Europese regels overal dezelfde minimumstandaard halen. Een vluchteling kan daarom maar in één lidstaat een aanvraag doen. Als een land dan beslist, volgens gemeenschappelijke richtlijnen, dat een aanvrager geen recht heeft op een verblijfsvergunning moet die persoon de EU verlaten en kan er niet in een andere lidstaat nog een aanvraag ingediend worden.

Die aanvraag moest onder de oude regels ingediend worden in het eerste land waar iemand de EU binnenkwam. Een land als Duitsland kon dan daarna mensen terugsturen naar bijvoorbeeld Griekenland, als iemand de EU daar was binnengekomen. Tijdens de grote vluchtelingenstroom van 2015 werd het duidelijk dat – toen honderdduizenden mensen via Griekenland en Italië de EU binnenkwamen – de regels voor zowel Zuid-Europa als Duitsland niet werkbaar waren en dat men de regels niet kon naleven.

Ondanks de chaos van toen zijn de regels voor het aanvragen van asiel nog steeds erg streng en de procedure die er aan te pas komt om te bepalen of iemand wel recht heeft op internationale bescherming is grondig. De meeste vluchtelingen uit landen als Algerije, Albanië, Marokko, Pakistan, Senegal of Servië hebben statistisch gezien zeer weinig kans op asiel en moeten daarom op den duur de EU verlaten.

Als Stichting Bootvluchteling nemen wij geen positie in ten opzichte van de werking van het Europese of nationale asielbeleid. Maar het is onze diepe overtuiging dat ook iemand die geen recht heeft op een verblijfsvergunning het recht heeft op leven en het verdiend om gered te worden.

Migranten uit Afrika zijn toch voornamelijk gelukzoekers en geen echte vluchtelingen?

Volgens de officiële definitie, die net na de Tweede Wereldoorlog is vastgelegd in het Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen (1951), is een vluchteling iemand die probeert te ontsnappen aan oorlog, vervolging of een natuurramp en hierbij een landsgrens oversteekt. Tegenwoordig denken veel mensen bij vluchtelingen vooral aan politieke tegenstanders van een regime of slachtoffers van een oorlog tussen twee staten.

Het klopt dat veel mensen op de Afrikaroute uit landen komen waar geen oorlog is. Dat heeft verschillende redenen (zie antwoord op de vraag: ‘Waarom komen er zoveel vluchtelingen uit Afrika?’). Wij vinden dat de officiële definitie van ‘vluchteling’ aangepast zou moeten worden aan de situatie van vandaag de dag. Mensen die moeten vluchten door klimaatverandering of extreme armoede kunnen net zoveel reden hebben om hun geboorteland te verlaten als een traditionele vluchteling.

Vluchtelingen maken toch zelf de keuze om in die bootjes te stappen?

Zo goed als wij de beelden kennen van de rubberboten in nood, zo onbekend zijn die voor de vluchtelingen vóór hun vertrek. Ook worden aan vluchtelingen allerlei onwaarheden verteld voor vertrek; onlangs spraken onze collega’s met een vluchteling aan boord van ons reddingsschip de ‘Golfo Azzuro‘ en deze dacht dat het twee uur varen was naar Italië. Ze hebben vaak geen idee dat er slechts genoeg benzine is om internationaal water mee te bereiken. Ze hebben geen idee dat ze met 140 of meer mensen in een boot gepropt worden, die gemaakt is voor enkele tientallen.

Soms worden de mensen de rubberboot in gedwongen, omdat ze onder schot worden gehouden. Soms zijn alle risico’s bekend en kiest iemand om het erop te wagen. Wij begrijpen dat niet iedereen in die rubberboten een vluchteling is die ‘internationale bescherming’ nodig heeft. Of hun keuze de juiste of weloverwogen was, doet er voor ons niet toe. Wij geloven wél dat deze mensen niet aan hun lot overgelaten mogen worden en níet de verdrinkingsdood verdienen.

Uitgangspunten

Wat is voor de Stichting Bootvluchteling het verschil tussen een migrant en een vluchteling? Welke van die twee heeft meer recht op hulp van de stichting?

In het algemene debat wordt onderscheid gemaakt tussen vluchtelingen, die een gevaarlijke situatie (onder meer oorlog) in hun thuisland ontvluchten, en migranten, die uit overwegend economische motivatie besluiten om naar een andere regio, ander land of continent te reizen. In onze algemene communicatie scharen wij beide personen meestal onder de term ‘vluchteling’. Wij doen geen uitspraken over in hoeverre de ene persoon meer of minder recht heeft op hulp. De mate waarin wij hulp bieden hangt uitsluitend af van de nood van de persoon; de kwetsbaarste groepen (ouderen, vrouwen, zwangere of zogende vrouwen, jonge kinderen) geven we hierbij voorrang.

Aan welke politieke partij of politiek standpunt voelt Stichting Bootvluchteling zich verwant?

Stichting Bootvluchteling bestaat uit een groep vrijwilligers met een diverse achtergrond, zowel qua profiel als qua politieke voorkeuren. Wat zij gemeen hebben is dat zij willen inspringen op de dringende behoefte die zij signaleren in de gebieden waar de stichting werkzaam is, op welke manier dan ook. In hun werkzaamheden – zowel achter de schermen als ter plaatse – is geen plaats voor het ondersteunen of uitdragen van een specifieke politieke agenda. Om te voorkomen dat onze hulpverlening wordt geschaad, onthouden wij ons van uitspraken in de maatschappelijke discussie rondom vluchtelingen en migranten.

Wat zijn de standpunten van Stichting Bootvluchteling als het gaat om het politieke vraagstuk rondom migratie en vluchtelingen?

Stichting Bootvluchteling onthoudt zich nadrukkelijk van enig standpunt als het gaat om de sociaaleconomische, politieke en bestuurlijke oorzaken die ten grondslag liggen aan het op gang komen van de stroom vluchtelingen en migranten. De stichting beschouwt de aanwezigheid en de keuzes die deze mensen maken in hun leven, als een gegeven. Het doel van de stichting is uitsluitend om de nood te lenigen van de kwetsbaarste groepen onder hen, tijdens de reis vanuit hun thuisland naar een ander gebied.

De stichting mengt zicht bewust niet in de discussie over de wenselijkheid van deze stroom vluchtelingen en migranten, noch in de discussie over hun motieven en achtergronden. Wij verlenen hulp van mens tot mens en van hart tot hart zonder aanziens des persoons en willen ontheemde mensen zich welkom laten voelen.

Wat is de visie van Stichting Bootvluchteling op remigratie en opvang in eigen regio?

De Stichting Bootvluchteling heeft geen visie op deze issues. Of er opvang in eigen regio moet dan wel gaat komen, of dat vluchtelingen moeten worden gestimuleerd terug te keren, is een zaak voor de relevante politieke en maatschappelijke gesprekspartners. De stichting richt zich op het ondersteunen van de kwetsbare vluchtelingen die momenteel de tocht ondernemen.

Hoe kijkt Stichting Bootvluchteling aan tegen de reacties in Nederland die negatief staan tegenover hulp en opvang?

De Stichting Bootvluchteling ziet de negatieve reacties over hulp en opvang in de gebieden in de media en op social media als vrijheid van meningsuiting. Zolang dit met respect gebeurt, is er ruimte voor alle visies op het vluchtelingenvraagstuk. Op het moment dat deze reacties de grenzen van fatsoen overschrijden, betreurt de stichting dit wel, maar ziet zich uitdrukkelijk niet geroepen om zich te mengen in het publieke debat. Door openlijk te laten zien wat we doen en uitdragen willen we bijdragen aan de positieve beeldvorming en bevorderen van ‘medemenselijkheid’.

Heeft Stichting Bootvluchteling een religieuze achtergrond?

Stichting Bootvluchteling heeft geen religieuze achtergrond. We zijn een Stichting voor en door iedereen. Onze vrijwilligers weten dat ook en beperken zich in hun hulpverlening tot concrete, praktische ondersteuning op materieel (voeding, kleding, onderdak) of medisch gebied en dragen daarbij geen geloofsboodschap uit. Dit ook omdat de vluchtelingen die we helpen allerlei verschillende geloofsachtergronden hebben waar we respectvol mee om willen gaan.

Beleid

Heeft Stichting Bootvluchteling een beleidsplan?

Ja, download hier het beleidsplan Stichting Bootvluchteling.

Wordt de Stichting Bootvluchteling financieel of materieel ondersteund door andere organisaties of groeperingen? Zo ja, welke zijn dat en welke afspraken zijn hierbij gemaakt?

Stichting Bootvluchteling ontvangt donaties in materiële en financiële zin van diverse personen en organisaties. Daarvoor wordt geen tegenprestatie gegeven. De donaties gebeuren op vrijwillige basis en zijn niet gebonden aan een agenda.

Wat is het beloningsbeleid van Stichting Bootvluchteling?

Stichting Bootvluchteling heeft een aantal medewerkers in dienst. Daarnaast beschikt de stichting over een bevlogen team van vrijwilligers, in Nederland én in Griekenland. Vrijwilligers ontvangen geen vergoeding voor hun werk en dekken grotendeels ook hun eigen kosten. Ook het bestuur werkt op vrijwillige basis.

Waarom heeft Stichting Bootvluchteling geen CBF-keurmerk?

Soms krijgen we de vraag waarom Stichting Bootvluchteling geen CBF-keurmerk heeft. Het CBF controleert fondsenwervende instellingen op verschillende dingen, zoals de kosten van de fondsenwerving en de uitgaven aan het doel van de organisatie. Voldoet een organisatie aan de eisen van het CBF, dan ontvangt het goede doel het CBF-keurmerk. Voor kleine goede doelen, of goede doelen die kort bestaan is er een verklaring van geen bezwaar.

Stichting Bootvluchteling heeft ervoor gekozen om geen verklaring van het CBF aan te vragen. We hebben hiervoor gekozen omdat wij vinden dat de forse jaarlijkse kosten niet in verhouding staan tot de baten van een keurmerk. Dit geld besteden wij graag aan bootvluchtelingen, de mensen voor wie Stichting Bootvluchteling bestaat. Wij beogen een transparant financieel beleid te voeren en publiceren daarom onze uitgaven en inkomsten in het jaarverslag op de website. Wij nodigen u van harte uit het jaarverslag te lezen en eventuele vragen over de financiën aan ons te stellen via info@bootvluchteling.nl.

Overig

Hebben jullie een presentatie die ik kan gebruiken voor acties?

U kunt de PowerPointpresentatie downloaden door de op deze link te klikken.

Hebben jullie een advertentie beschikbaar die ik kan gebruiken om geld in te zamelen?

U kunt de advertentie downloaden door op deze link te klikken.